25 lat Trójmiejskiej Akademickiej Sieci Komputerowej

Trójmiejska Akademicka Sieć Komputerowa (TASK) istnieje już ćwierć wieku. Podczas jubileuszowej sesji „25-lecie Porozumienia TASK”, która odbyła się 18 października na Wydziale Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej mówiono m.in. o wyzwaniach przed jakimi stoi obecnie TASK.

 

O początkach porozumienia TASK podczas pierwszej części spotkania pt. „Wspomnienia i perspektywy rozwoju TASK”, której przewodniczył prof. Jacek Winiarski, przewodniczący Rady Użytkowników TASK, opowiadał prof. Edmund Wittbrodt z Wydziału Mechanicznego, ówczesny rektor Politechniki Gdańskiej.

– Już w połowie lat 90. mogliśmy mówić, że dysponujemy najdłuższą, 36 km siecią połączeń światłowodowych w całym kraju [obecnie jest to blisko 300 km – red.] . To, co było wtedy, a co jest teraz to są jednak zupełnie inne możliwości – powiedział prof. Edmund Wittbrodt. – Prof. Antoni Nowakowski (prorektor w kadencji prof. Wittbrodta) był wówczas filarem  tego przedsięwzięcia. Nowe kilometry sieci oraz wielkie moce obliczeniowe przybywały wraz z kolejnymi rektorami Politechniki Gdańskiej: Kołodziejczykiem, Rachoniem, Krawczykiem, Namieśnikiem – wyliczał.

Pierwsze lata działalności TASK wspominał także prof. Antoni Nowakowski z Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki.

–  TASK to sieć łącząca Polskę ze światem. Od 1998 r. superkomputery CI TASK znajdują się na liście Dongary, a w pewnym momencie zaliczaliśmy się do pierwszej pięćdziesiątki centrów komputerowych oferujących obliczenia wielkiej skali. W 2008 r. amerykańska organizacja Géant przedstawiła charakterystykę sieci komputerowe w Europie. Znaleźliśmy się wówczas w gronie pięciu najsilniejszych, najszybszych sieci, razem z Holandią, Niemcami, Szwecją i Wielką Brytanią. Ta wydawałoby się skromna inicjatywa zaowocowała najwspanialszą, najnowszą technologicznie siecią, nie gorszą niż w najbardziej rozwiniętych regionach świata – podkreślał prof. Antoni Nowakowski, który przypomniał dodatkowo także najważniejsze inicjatywy towarzyszące TASK, jak informatyzacja bibliotek oraz o komputeryzacja zarządzania uczelniami, czy budowa i rozwój naukowych baz danych.

 

Współpraca i wspólne wyzwania

O perspektywach rozwoju TASK w dobie nowych technologii mówił dr hab. Jerzy Gwizdała, rektor Uniwersytetu Gdańskiego, który na wstępie swojego wystąpienia podziękował Politechnice Gdańskiej, która od początku jest liderem tego projektu.

–  Już dawno skończyła się era, w której TASK był najbardziej popularnym dostawcą internetu w Trójmieście. Teraz TASK musi mieć wyznaczone innowacyjne kierunki działania, wyprzedzające aktualne potrzeby użytkowników – podkreślał dr hab. Gwizdała. –  Niewątpliwie celem skierowanym ku przyszłości jest budowa miejsca do przechowywania i przetwarzania danych, które jest w planach rozwojowych CI TASK. Gromadzenie dużej ilości danych Big Data zebranych w centrach danych i ich przetwarzanie jest i będzie fundamentem rozwoju nauki w przyszłości. Wokół takich centrów będzie się w przyszłości koncentrowała światowa nauka.

Przykłady projektów realizowanych przez pracowników Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego we współpracy z CI TASK przedstawił prof. Tomasz Bączek, prorektor ds. nauki GUMedu, który na wstępie odczytał list gratulacyjny od prof. Marcina Gruchały, rektora tej uczelni.

– Dzięki specjalistycznemu oprogramowaniu TASK możemy efektywnie opracowywać dane bioanalityczne z eksperymentów. Bez współpracy z TASK nie mielibyśmy możliwości tak intensywnej i efektywnej analizy tych danych – podkreślał. Profesor odwołał się także do międzyuczelnianego projektu MOST Danych, którego liderem jest Politechnika Gdańska.

 

STOS - nowe oblicze CI TASK

Koncepcję planowanego Centrum Kompetencji (CK) STOS, jako nowego oblicza CI TASK zaprezentował prof. Jacek Namieśnik, rektor Politechniki Gdańskiej.

–   Fakt, że z czasem TASK stał się jednostką istotną nie tylko dla uczelni Pomorza, ale i podmiotów gospodarczych, w tym mikro i makro przedsiębiorstw, dowodzi, że inicjatywa podjęta 25 lat temu była zasadna i wartościowa dla całego obszaru Pomorza. Wychodząc naprzeciw coraz większym potrzebom regionu opracowano nowy projekt dotyczący Centrum STOS, który doskonale wpisuje się w rozwój inteligentnych specjalizacji Pomorza. Oczekujemy teraz na zgodę zwiększenia dotacji ze względu na wyraźny wzrost kosztów materiałów budowlanych – powiedział prof. Namieśnik.

Jak podkreślał rektor Politechniki Gdańskiej, dzięki CK STOS (Smart and Transdisciplinary knOwledge Services) TASK pozyska nową siedzibę koło gmachu Wydziału Zarządzania i Ekonomii Politechniki Gdańskiej, którego istotną część będzie stanowił, spełniający najwyższe światowe normy bezpieczeństwa, bunkier, w którym przechowane będą różnego typu dane. Pojawią się też nowe obszary działalności dotyczące przetwarzania danych interdyscyplinarnych. Wraz z istniejącym Centrum Doskonałości Naukowej Infrastruktury Wytwarzania Aplikacji NIWA, zorientowanym na  rozwój naukowy metod wytwarzania usług i aplikacji IT, będącym jedynym takim centrum w Polsce, powstanie nowe komplementarne Centrum Kompetencji STOS przeznaczone do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej ukierunkowane na praktyczne zastosowania.

– Centra te będą wspomagane przez dotychczasową, ale ciągle rozwijaną strukturę sieci oraz coraz nowsze możliwości superkomputera, jak również przez specjalistyczne platformy i narzędzia powstające w ramach tzw. living labs. Dzięki wykorzystaniu kluczowych technologii informatycznych: chmury obliczeniowej, Big Data oraz Internetu Rzeczy poszerzony zostanie zakres wykorzystania aplikacji i usług. Nowe możliwości działań wsparte budową platformy współpracy STOS jeszcze bardziej zbliżą do siebie świat uczelni i biznesu –  podkreślał prof. Jacek Namieśnik. –  Dzięki projektowi CK STOS i innym projektom realizowanym przez CI TASK możliwy jest dalszy rozwój tej jednostki. Wszystkim podmiotom Pomorza powinno zależeć na rozwoju CI TASK przez co najmniej kolejnych 25 lat, a może nawet i więcej – podsumował rektor.

 

O wykorzystaniu infrastruktury obliczeniowej dla nauki

O możliwościach i wykorzystaniu TASK mówiono podczas drugiej części spotkania, której przewodniczył prof. Henryk Krawczyk, dyrektor CI TASK.

­– Zamierzenia, które przyjęto 25 lat temu, przystępując do porozumienia, zostały w pełni zrealizowane. Dzięki współpracy wielu uczelni oraz jednostek administracyjnych i gospodarczych powstało dzieło, które stanowi wizytówkę rozwoju naszego regionu  –  podkreślił prof. Krawczyk.

Następnie dyskutowano o możliwościach obliczeniowych CI TASK, w tym o wykorzystaniu infrastruktury obliczeniowej dla nauki. Wystąpienia wygłosili: prof. Jarosław Rybicki z Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej ( „Jak liczono w średniowieczu”), prof. Adam Liwo z Uniwersytetu Gdańskiego („Obliczenia wielkoskalowe w chemii i biochemii”), dr n. med. Jarosław Skokowski z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego („Biobanki – archiwa przyszłości”) oraz dr Jaromir Jakacki z Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk („Wspomaganie badań środowiska morskiego za pomocą modelowania numerycznego”).1993 r.

Jubileuszową sesję „25-lecie Porozumienia TASK” zorganizowała Rada Użytkowników TASK, przy wsparciu Centrum Informatycznego TASK.

 

***

Porozumienie pomiędzy rektorami uczelni Trójmiasta oraz dyrektorami instytutów badawczych PAN, a także dwóch instytutów resortowych w celu budowy wspólnej sieci komputerowej regionu gdańskiego o nazwie Trójmiejska Akademicka Sieć Komputerowa (TASK) zawarto 3 listopada 1993 r. W dokumencie podkreślono także potrzebę organizacji wspólnie finansowanego merytorycznego ośrodka informatycznego zlokalizowanego na terenie Politechniki Gdańskiej. Uczelnia ta uzyskała pełnomocnictwo do reprezentowania w tym zakresie interesów wszystkich sygnatariuszy Porozumienia w celu organizacji takiego ośrodka oraz pozyskiwania funduszy na realizację całego przedsięwzięcia. 17 marca 1994 r., zarządzeniem rektora PG, powołane zostało Centrum Informatyczne TASK (CI TASK), które do dzisiaj spełnia rolę operatora sieci TASK. Pieczę nad funkcjonowaniem tego ośrodka sprawuje Rada Użytkowników, w skład której wchodzą wybrani przedstawiciele rektorów i dyrektorów uczelni i instytutów.

Zadaniem CI TASK jest obsługa środowiska naukowo-badawczego w zakresie dostępu do krajowej i światowej sieci informatycznej, serwisów informacyjnych i baz danych oraz udostępnianie poprzez sieć mocy obliczeniowych serwerów wraz z oprogramowaniem użytkowym.

Galeria zdjęć