O zmianach w szkolnictwie wyższym dyskutowano na PG

Planowane zmiany w szkolnictwie wyższym były tematem debaty przedstawicieli trójmiejskiego środowiska naukowego, która odbyła się na Politechnice Gdańskiej. Podczas spotkania wystąpił prof. Marek Kwiek z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierownik zespołu w ramach programu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) „Ustawa 2.0”. – PG jest wzorcem miejsca, w którym myśli się do przodu – stwierdził prof. Marek Kwiek.

 

Prof. Marek Kwiek wygłosił na PG referat pt. „Logika zmian w zarządzaniu i finansowaniu szkolnictwa wyższego w Polsce a długoterminowa polityka naukowa”.

Pierwsza część referatu dotyczyła reformy w kontekście międzynarodowych danych porównawczych.

– Nie byłoby tego typu reformy, gdyby nie dane, które świat ma o nas, i które my mamy o świecie. Międzynarodowa widzialność naszego systemu i widzialność systemów międzynarodowych przez nas powodują, że strategiczne kierunki reform będą bardziej międzynarodowe – podkreślał prof. Marek Kwiek. – Ważne są rosnące, międzynarodowe i mierzalne osiągnięcia naukowe. To będą bodźce finansowe, które będą wzmacniały zwycięzców i osłabiały przegranych.

Druga część wystąpienia dotyczyła wskaźników oraz pomiarów w nauce i szkolnictwie wyższym.

– Międzynarodowe pomiary pokazują naszą siłę, ale też coraz bardziej obnażają nasze słabości. W kraju ujawnia się wyraźne zróżnicowanie. Mamy uczelnie superligi oraz pierwszoligowe, do których zalicza się PG czy UAM. Jesteśmy bardzo podzieleni pionowo i tę logikę wspiera ta ustawa, co uważam za jej olbrzymią zaletę. Będzie superliga, pierwsza liga i liga lokalna z nauką na stosunkowo słabym poziomie. Będą uczelnie bardzo dobrze dofinansowane i te niedofinansowane pod kątem prowadzenia badań. O podziale zadecyduje konkurencyjne zdobywanie środków na badania. Upraszając te mechanizmy: prestiż dystrybuują publikacje, a publikacje biorą się z grantów. Jeśli nie ma grantów, to nie ma publikacji, a więc z czasem nie ma i dalszych grantów.

Prof. Marek Kwiek zwracał uwagę na to, że nowa ewaluacja (rozporządzenie ma być w czerwcu) będzie określała koncentrację i dekoncentrację środków w ujęciu dyscyplinarnym, a nie administracyjnym. W miejsce podstawowych jednostek organizacyjnych pojawi się 45 dyscyplin.

– Będzie się liczyła duża liczba średnio i dobrze pracujących naukowców. Kilka osób nie pociągnie w górę dyscyplin (wcześniej wydziałów) w ramach uczelni. Wszyscy musimy ciężko pracować, pamiętając jednocześnie, że i tak dziesięć procent kadry produkuje połowę wszystkich publikacji w całej Europie, w tym również w Polsce – podkreślał prof. Marek Kwiek. – Premia prestiżowa i premia finansowa dla instytucji nie przyjdzie za sam wzrost liczby publikacji, ale za wzrost szybszy od wzrostu u konkurentów.

Trzecia część wystąpienia była poświęcona uczelniom badawczym.

– Inna struktura przychodów i produkcji naukowej to klucz do zrozumienia, czym są uczelnie badawcze. Przychody z badań to przychody konkurencyjne, niosą ze sobą stanowiska pracy, na których powstają najlepsze prace publikowane w najbardziej prestiżowych czasopismach ­– tłumaczył prof. Marek Kwiek. – W najbliższych latach rozstrzygnie się, które uczelnie będą miały realne szanse na rozwój profilu instytucjonalnego uczelni badawczej. W przypadku Politechniki Gdańskiej profil uczelni badawczej jest możliwy do osiągnięcia. Słuchając wielokrotnie Pana Rektora i obserwując to, co się dzieje na PG od kilku lat widzę, że z powodzeniem może to być uczelnia badawcza.

W dalszej części wystąpienia prof. Marek Kwiek mówił także m.in. o planach zniesienia habilitacji i powoływaniu rad uczelni. Wskazał też na niedostatki w projekcie Ustawy 2.0, do których jego zdaniem należą m.in. brak silniejszej konkurencji w nauce i szybkiego wyłaniania elitarnych uczelni flagowych oraz tzw. programu „Milion za Milion”, który miałby generować setki dodatkowych dobrze płatnych miejsc pracy dla naukowców.

Następnie odbyła się debata z udziałem przedstawicieli pomorskich uczelni, którzy w odniesieniu do obecnego stanu nauki i projektu Ustawy 2.0 zwracali uwagę m.in. na takie problemy w ich opinii i kwestie, jak: zbyt mały nacisk w projekcie Ustawy 2.0 na podnoszenie poziomu kształcenia; potrzebę wypracowania mechanizmów, które dadzą lepsze możliwości związane z wdrożeniami; możliwości pozyskiwania środków na naukę z przemysłu; bardziej mobilne podejście do kadr; interdyscyplinarne podejście do badań w odniesieniu do tworzenia dyscyplin; konieczność uwzględnienia zróżnicowania szkolnictwa wyższego (wyszczególnienie uczelni technicznych od uniwersytetów i uczelni medycznych); brak jasnych zasad dotyczących tego, z jakich czasopism publikacje będą brane pod uwagę przy parametryzacji i w jakiej dyscyplinie będą parametryzować się niektórzy naukowcy.

Czytaj także: Marek Kwiek, "Ustawa 2.0 a mierzalność i porównywalność osiągnięć naukowych", Nauka 1/2018 (marzec), 65-86.

Galeria zdjęć