Patent na wynalazek współautorstwa naukowców PG i Złoty OTIS dla spółki DetoxED

Zestaw do wykrywania bisfenolu A w materiale biologicznym współautorstwa naukowców z Politechniki Gdańskiej uzyskał właśnie patent. Test diagnostyczny, który ma przyczynić się do minimalizowania narażenia na kontakt z tą substancją endokrynnie czynną będącą jedną z przyczyn chorób cywilizacyjnych, powstał przy współpracy z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym i Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego – Państwowym Zakładem Higieny. Co więcej, DetoxED Sp. z o.o., spółka spin-off stworzona przez pracowników PG i GUMedu, którzy opracowali wynalazek, została także laureatem konkursu Złoty OTIS 2020. Nagrodę przyznano za „projekty nowatorskich rozwiązań biotechnologicznych zmierzających do zmniejszania narażenia społeczeństwa na kontakt z pochodnymi rozkładu plastiku”.

 

Opatentowany wynalazek – test diagnostyczny służący do oznaczania bisfenolu A (BPA) w materiale biologicznym, którego współautorami są naukowcy z Politechniki Gdańskiej, umożliwia monitorowanie narażenia na kontakt z tą jedną z najczęściej występujących w substancji endokrynnie czynnych (EDC).

– Związki endokrynnie czynne to substancje, które swoją strukturą przypominają budowę ludzkich hormonów. Po przedostaniu do organizmu naśladują ich działanie lub wpływają na ich wiązanie i rozkład, oddziałują na docelowe receptory hormonalne, potrafią zaburzyć wydzielanie naturalnych hormonów i transportujących je białek. Gospodarka hormonalna działa wówczas nieprawidłowo, przez co znacznie zwiększa się ryzyko wystąpienia m.in. zaburzeń płodności, wad rozwojowych dzieci, otyłości, chorób układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy, a nawet nowotworów hormonozależnych, takich jak np. rak piersi czy rak prostaty, a więc tych wszystkich chorób, które uznajemy obecnie za cywilizacyjne – tłumaczy dr hab. inż. Błażej Kudłak, prof. PG z Katedry Chemii Analitycznej Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej.

Jak podkreślają naukowcy, związki EDC są wszechobecne – na liście substancji o charakterze endokrynnym jest już ponad 1400. Na część z nich jesteśmy narażeni w życiu codziennym, co zależy m.in. od takich czynników jak wyposażenie mieszkania, dieta, styl życia, stosowane kosmetyki, miejsce pracy, czy kontakt z paragonami z kas fiskalnych.  

Prace nad wynalazkiem wykrywającym BPA w materiale biologicznym, które zaowocowały patentem, były realizowane na uczelniach. Powołana do komercjalizacji wynalazku spółka DetoxED pracuje nad rozwojem i wdrożeniem metody. W 2017 r. spółka pozyskała grant Narodowego Centrum Badań i Rozwoju o wartości 715 tys. euro, a w 2018 r. zainwestowała w realizację grantu w ramach projektu e-Pionier o wartości 120 tys. euro, obejmując prawa do opracowanego prototypu urządzenia monitorującego skażenie ścieków związkami EDC w czasie rzeczywistym (dzięki czemu, można natychmiastowo wdrażać procedury uzdatniające) dla oczyszczalni ścieków Gdańskiej Infrastruktury Wodociągowo-Kanalizacyjnej. Powstała także aplikacja, dzięki której można ocenić swoje narażenie na EDC w życiu codziennym. Jej wersja testowa została zamieszczona m.in. na stronie DetoxED.

Naukowcy pracują teraz nad opracowaniem pierwszego na świecie szybkiego zestawu diagnostycznego, który będzie ogólnodostępnym narzędziem do wykrywania substancji EDC w moczu.

­ Tradycyjny test laboratoryjny to koszt 300 euro, a jego wykonanie trwa minimum dobę, nasz test ma kosztować dziesięć razy mniej, a jego wykonanie w warunkach domowych będzie trwało pięć minut. Jesteśmy obecnie na etapie poszukiwania inwestora. Prowadzimy pierwsze negocjacje z potencjalnymi inwestorami europejskimi – mówi dr Aleksandra Rutkowska, prezes spółki DetoxED.

Dodajmy, że zespół DetoxED (dietetyk kliniczny dr Aleksandra Olsson, biotechnolog dr Aleksandra Rutkowska, analityk chemiczny dr hab. inż. Błażej Kudłak, prof. PG oraz programista Szymon Graczyk) został także laureatem konkursu Złoty OTIS 2020. Nagroda została przyznana „za projekty nowatorskich rozwiązań biotechnologicznych zmierzających do zmniejszania narażenia społeczeństwa na kontakt z pochodnymi rozkładu plastiku”. Złoty OTIS to nagroda przyznawana od 2004 r. wybitnym lekarzom, farmaceutom, dziennikarzom, organizacjom pacjenckim oraz firmom farmaceutycznych. Lista laureatów tegorocznej edycji konkursu znajduje się [TUTAJ].

Galeria zdjęć