Pomorska Biblioteka Cyfrowa dla nauki i edukacji

O bogactwie zbiorów cyfrowych, ich digitalizacji oraz o kierunkach rozwoju bibliotek wirtualnych toczyła się dyskusja podczas konferencji pt. „Pomorska Biblioteka Cyfrowa dla nauki i edukacji”. Spotkanie, w którym uczestniczyło około 200 osób odbyło się 27 lutego na Wydziale Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki.

Konferencja była okazją do podsumowania projektu Pomorska Biblioteka Cyfrowa, w którym Politechnika Gdańska odgrywa rolę wiodącą. Dzięki realizacji tego projektu nie powstał budynek, ale ogromna internetowa biblioteka, z której zasobów – ponad miliona stron unikatowych dokumentów, zabytkowych ksiąg i dóbr niepiśmienniczych – korzystać mogą wszyscy i to w sposób nieograniczony. Biblioteka gromadzi obecnie 25 000 publikacji. Do tej pory stronę pbc.gda.pl odwiedziło prawie 2,5 mln czytelników. PBC tworzy 15 partnerów.

– Projekt się zakończył, ale nie kończymy rozbudowy Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej. Do partnerów biblioteki dołączają następni, ciągle się rozrastamy. Jednym z sukcesów naszego projektu jest fakt, że skomputeryzowaliśmy wszystkie biblioteki wchodzące w skład sieci bibliotek pedagogicznych w województwie pomorskim – podkreśliła Bożena Hakuć, dyrektor Biblioteki Głównej Politechniki Gdańskiej.

Rektor PG, prof. Henryk Krawczyk zaznaczył, iż Pomorska Biblioteka Cyfrowa stwarza nowe, swobodniejsze możliwości korzystania ze zbiorów.

– Kiedyś trzeba było udać się do biblioteki, by dane publikacje odnaleźć, a teraz można w dostępie zdalnym znaleźć te dokumenty, które na bieżąco nas interesują, które dostarczają nam odpowiedniej wiedzy – mówił prof. Krawczyk.

– Dalszy rozwój bibliotek zmierza w kierunku wynajdowania efektywnych metod wyszukiwania informacji w ogromnych zbiorach danych. To nie koniec wizji rozwoju: dokumenty cyfrowe nie są jeszcze rozumiane przez komputer tak, jak są rozumiane przez człowieka. Kiedy czytamy książkę to przeżywamy, fascynujemy się przygodami bohaterów, etc. Komputer na razie trzyma treść bez żadnych emocji. Prowadzone są już badania w tym kierunku, by komputery w pewien sposób rozumiały treści, które przechowują, a dzięki temu wspomagały człowieka w dostarczaniu odpowiedniej wiedzy. To duże wyzwanie. Myślę, że biblioteka cyfrowa w przyszłości podejmie się tego typu zadań – dodał prof. Krawczyk.

Głównymi ośrodkami digitalizacji zbiorów są: Politechnika Gdańska, Uniwersytet Gdański, Biblioteka Gdańska PAN oraz Centrum Mobilne (skaner książkowy). Serwer PBC mieści się w Centrum Informatycznym TASK, które jest współrealizatorem całego przedsięwzięcia.  Z mobilnego skanera korzystać mogą wszyscy partnerzy projektu.

– Był rok 1991 kiedy podjęliśmy decyzję o budowaniu TASK-u, bez którego obecnie nie byłoby szans na funkcjonowanie np. biblioteki cyfrowej. Wtedy zamysł był taki: jesteśmy w transformacji, mamy problemy z wyjazdami, z dostępem do różnego rodzaju materiałów, dlatego warto zainwestować w sieci komputerowe. To nam da możliwość komunikowania się, współpracy, docierania do zasobów, na które składają się m.in. wyniki badań naukowych zlokalizowane w różnych miejscach. Ale wtedy myśleliśmy, że to raczej my będziemy korzystali z zasobów innych, a tu się okazuje, że projekt Pomorska Biblioteka Cyfrowa wprowadza do systemu nasz dorobek – powiedział prof. Edmund Wittbordt, senator RP.

– W tej chwili w Unii Europejskiej mówimy o strategii Europa 2020. Jednym z jej priorytetów jest budowanie społeczeństwa inteligentnego, społeczeństwa cyfrowego, gdzie europejska biblioteka cyfrowa jest kluczem rozwoju. W ostatnim raporcie komisji europejskiej mowa jest o tym, że w marcu zaczyna się budowanie wielkiej koalicji na rzecz cyfryzacji zasobów. Projekt Pomorska Biblioteka cyfrowa doskonale wpisuje się w to, co stanowi perspektywę i kierunek działania Unii Europejskiej na najbliższe lata – zaznaczył prof. Wittbrodt.

Prof. Janusz Rachoń przypomniał, że skanowanie starodruków rozpoczęło się na Politechnice Gdańskiej już w 2005 roku, kiedy to uczelnia została włączona do projektu Universal Digital Library – koordynowanego przez Carnegie Mellon University (CMU).

– Fundacja Mellona kupiła nam pierwszy profesjonalny skaner, wówczas rozpoczęliśmy skanowanie starodruków – mówił prof. Janusz Rachoń.

Wtedy pierwszego skanu dokonał właśnie prof. Janusz Rachoń, ówczesny rektor Politechniki Gdańskiej. Była to karta tytułowa – w formie ryciny – dzieła autorstwa Andrea Palladio (1508-1580) „L’architektura di Andrea Palladio”, wydanego w Wenecji w roku 1642.

Robocza część konferencji rozpoczęła się referatem dedykowanym nowym zastosowaniom technologii multimedialnych w bibliotekach cyfrowych. Prof. Bożena Kostek z Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki PG opowiedziała zebranym o projektach realizowanych w Laboratorium Akustyki Fonicznej.

Michał Kontek z Biblioteki Głównej PG omówił kierunki rozwoju PBC.

– Kierunki rozwoju biblioteki cyfrowej związane są ściśle z kierunkami rozwoju usług  cyfrowych i  tu nikt do końca nie jest pewien, jaki to będzie kierunek. Nasze działania nastawione są na wzbogacenie oferty poprzez dodawanie nowych zasobów do istniejących kolekcji, tworzenie nowych kolekcji. Staramy się również wzbogacać ofertę poprzez multimedialne e-booki, pliki audio i audiowizualne, wirtualne wystawy, albumy i inne rodzaje publikacji pozwalające traktować bibliotekę cyfrową jako coś więcej niż repozytorium dokumentów piśmienniczych i pozwalające na zupełnie nowe interakcje z użytkownikiem – mówi Michał Kontek, kierownik Projektu Pomorska Biblioteka Cyfrowa.

– Biblioteki cyfrowe to nie są już wyłącznie zeskanowane „stare książki”, ale platformy różnorodnych treści cyfrowych, zakładające coraz większą interakcję z użytkownikiem, pozwalające mu w coraz większym stopniu uczestniczyć w tworzeniu przechowywanego zasobu – dodał.

Podczas konferencji mowa była także o zasobach i funkcjonalnościach PBC, swoje osiągnięcia prezentowali także sponsorzy.

Pomorska Biblioteka Cyfrowa – dzieło powołane do życia z inicjatywy Politechniki Gdańskiej – w grudniu 2008 roku otrzymała dofinansowanie na rozwój działalności ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2007 – 2013. Wnioskowane 6 393 534,78 PLN z funduszy unijnych pokryło 75 proc. wartości projektu. Resztę kosztów wygospodarowali partnerzy przedsięwzięcia. Projekt zakończył się w lutym 2012, ale budowa biblioteki wciąż trwa.

Realizacja projektu Pomorska Biblioteka Cyfrowa umożliwiła zakup skanerów do bezpiecznego skanowania zbiorów (w tym dużych formatów), aparatów, skanerów płaskich, komputerów, oprogramowania. W ramach projektu sfinansowano także archiwizację danych na dyskach oraz na błonie mikrofilmowej. Bardzo ważnym dla naszego regionu elementem projektu był także zakup oprogramowania oraz komputerów dla bibliotek wojewódzkich (w tym wdrożenie systemu bibliotecznego dla kompleksowej obsługi zbiorów i  czytelnika).

Konferencję zorganizowały Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej, Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego oraz Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku. Patronat nad imprezą objął Minister Administracji i Cyfryzacji, Marszałek Województwa Pomorskiego oraz Rektor PG.

W konferencji uczestniczyli znamienici goście, m.in. prof. Jarosław Mikielewicz prezes Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku, Czesław Elzanowski członek Zarządu Województwa Pomorskiego, Krystyna Laudańska dyrektor Wydziału Kuratorium Oświaty w Gdańsku, Jan Szymański dyrektor Departamentu Programów Regionalnych Urzędu Marszałkowskiego, Adam Krawiec dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urzędu Marszałkowskiego oraz dyrektorzy bibliotek, muzeów i instytucji kultury z całego Pomorza.

2013-02-28 10:00:07