Dzień Normalizacji Polskiej

Święto ustanowione w 2010 z inicjatywy Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego to forma uhonorowania wszystkich osób i podmiotów biorących czynny udział w polskiej normalizacji, m.in. organów administracji rządowej, organizacji gospodarczych, przedstawicieli nauki i techniki, przede wszystkim jednak jest to okazja do promowania idei dobrowolnej normalizacji i podkreślenia korzyści wynikających ze stosowania norm.

Normalizacja to nadawanie rzeczom porządku, sztuka jednania wielości. Jej celem jest uzyskania optymalnego (w danych okolicznościach) stopnia uporządkowania (w określonym zakresie) przez ustalanie postanowień przeznaczonych do powszechnego i wielokrotnego stosowania, dotyczących istniejących lub mogących wystąpić problemów. Normalizacja dostarcza producentom, usługodawcom i konsumentom uniwersalnych i ogólnodostępnych narzędzi, jakimi są normy przyjęte na zasadzie konsensu i zatwierdzone przez upoważnioną jednostkę organizacyjną (w Polsce PKN). Normy zawierającymi zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników. Uczestnikami normalizacji są eksperci techniczni, użytkownicy norm i konsumenci.

Norma Polska PN nie jest normą prawną czy standardem (np. życia), ale dokumentem technicznym opisującym aktualny stan wiedzy w danej dziedzinie. Stosowanie norm jest dobrowolne, co daje możliwość wykorzystania zawartych w normie rozwiązań, przy równoczesnej swobodzie podejmowania decyzji – czy i jak z tych rozwiązań korzystać. Osiąganie korzyści z normalizacji wymaga inwestowania w normalizację. Tylko bezpośredni udział w pracach normalizacyjnych umożliwia pozyskanie odpowiednio wcześnie informacji o przewidywanych zmianach, poszerza możliwości oddziaływania czy obrony własnych interesów. Do 31 XII 1993 stosowanie PN było obowiązkowe i pełniły one rolę przepisów, nieprzestrzeganie postanowień PN było naruszeniem prawa. Od 1 I 1994 stosowanie PN jest dobrowolne. Jeszcze do 31 XII 2002 istniała możliwość nakładania obowiązku stosowania PN w pewnych przypadkach i przez właściwych ministrów, jednak od 1 I 2003 stosowanie PN jest już całkowicie dobrowolne.

Szczególną rolę w normalizacji europejskiej pełnią zharmonizowane Europejskie Normy, związane z konkretną dyrektywą i opracowane przez europejskie jednostki normalizacyjne (CEN, CENELEC, ETSI) na podstawie mandatu udzielonego przez Komisję Europejską. W Polsce pokutuje całkowicie błędne przekonanie o tym, że ich stosowanie na terenie UE jest obowiązkowe. Europejskie normy zharmonizowane wspomagają legislację w ramach tzw. Nowego Podejścia, ale ich stosowanie jest także całkowicie dobrowolne.