Etyka pracownika naukowego


Tworzenie nauki jest zbiorowym procesem. W głównej mierze bazuje na współpracy środowiska naukowego, na wymianie wiedzy, wzajemnej weryfikacji opartej na konstruktywnej krytyce, która jest najbardziej trafna i obiektywna wtedy, gdy poprzedzają ją autokrytyka i świadomość własnej omylności. Integralność i jakość dorobku naukowego o zasięgu krajowym i międzynarodowym, są efektami zaangażowania społeczności naukowych w budowanie rzetelnej wiedzy. Procesy recenzowania (peer-review) są zależne od wzajemnego zaufania, uczciwego zaangażowania w społeczności naukowe kultywując odpowiedzialne i etyczne postawy, obejmują:

  • recenzowanie publikacji naukowych w czasopismach, które zapewniają przejrzyste zasady wzajemnej oceny
  • recenzje innych materiałów badawczo-naukowych, jak wnioski o granty, prace dyplomowe, zgłoszenia konferencyjne, sprawozdania z badań, zbiory danych
  • recenzje osiągnięć i dorobku naukowego w ramach postępowań o przyznawanie stopni doktora, doktora habilitowanego i tytułu profesora
  • pełnienie ról naukowych: promotora, redaktora naukowego, recenzenta, nauczyciela akademickiego, przedstawiciela nauki w określonej dyscyplinie
  • aktywność udzialania publicznych komentarzy z perspektywy autorytetu reprezentującego daną dyscyplinę naukową

Na podstawie doświadczeń naukowych prowadzących do dylematów etycznych związanych z wzajemną oceną w środowiskach naukowych COPE (Committee on Publication Ethics) opracował wytyczne postępowań, które mogą być pomocne dla przedstawicieli nauki jako punkt odniesienia w publikacyjnej aktywności, ale także w innych kontekstach oceny działalności naukowej. 

Ścieżki postępowań opracowane przez COPE >>>

Wytyczne COPE przedstawiają ścieżki postępowań w sytuacjach podejrzeń o:

  • zduplikowaną publikację
  • plagiat
  • fabrykowanie danych
  • niefaktyczne współautorstwo
  • autorstwo widmo, gościnne lub grzecznościowe
  • konflikt interesów
  • przywłaszczanie cudzych pomysłów
  • szkalowanie innych i demaskatorską nieuczciwość