„Spotkanie bez kwasów? Mamy swoje zasady!”

Politechnika Gdańska znajduje się w gronie Uczelni współtworzących projekt „Zdolni z Pomorza” w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020.

Projekt ten skierowany jest do najwybitniejszych uczniów województwa pomorskiego. Jak czytamy na stronach projektu, statystycznie 3-5 procent populacji dzieci przejawia wybitne uzdolnienia. Panuje przekonanie, że zdolny sobie "jakoś" zawsze poradzi. A nie powinien radzić sobie "jakoś", tylko bardzo dobrze. Dlatego, jako jeden z pierwszych regionów w Polsce, Samorząd Województwa Pomorskiego zdecydował o realizacji projektu, którego efektem było stworzenie regionalnego systemu wspierania uczniów uzdolnionych.

W ramach działań projektowych nasza Alma Mater organizuje spotkania akademickie, obejmujące tematykę związaną z uzdolnieniami uczniów objętych wsparciem – w tym z zakresu chemii i biologii. Spotkania akademickie, organizowane uprzednio na innych Wydziałach naszej Uczelni cieszą się dużym zainteresowaniem wśród uzdolnionej młodzieży. Zaletą zajęć jest atrakcyjna tematyka oraz układ spotkań. Po części teoretycznej (wykładzie naukowca) na uczniów czekają warsztaty i zajęcia laboratoryjne, podczas których mogą sprawdzić, zweryfikować, przećwiczyć czy zmodyfikować poznane zagadnienia.

W sobotę, 25 listopada, odbyły się pierwsze spotkania współorganizowane przez Wydział Chemiczny z zakresu chemii i biologii. Na zajęcia z chemii o intrygującym tytule: „Spotkanie bez kwasów? Mamy swoje zasady!” przybyło ponad 50 najzdolniejszych uczniów pomorskich szkół. W trakcie wykładu prof. dr hab. inż. Barbary Becker dowiedzieli się oni, że kwasy znane były od czasów starożytnych - już wtedy bowiem znano ocet winny i proces kwaśnienia wina. Od tysięcy lat ludzie wiedzieli, że nie tylko ocet, ale także i sok z cytryny i wiele innych rodzajów pożywienia smakują „kwaśno”. Jednak dopiero kilkaset lat temu dowiedzieli się, że te kwaśne produkty zawierają … kwas! W trakcie spotkania w zabytkowym Audytorium Chemicznym, którego historię Pani Profesor przybliżyła na wstępie, uczniowie przenieśli się, kolejno, w czasy: Boyle’a, Arrheniusa, Brønsteda i Lowry’ego oraz Lewisa. Dowiedzieli się, że kwas nie "daje" jonu wodorowego, ale jest mu on zabierany (podobnie jak nie daje się portfela złodziejowi, to on ten portfel zabiera…), a także poznali kwasy „twarde” i „miękkie”.
Następnie uczniowie, już w grupach kilkunastoosobowych, udali się na zajęcia laboratoryjne. W ramach zajęć w laboratorium komputerowym, prowadzonych przez dr inż. Andrzeja Okuniewskiego oraz mgr inż. Damiana Rosiaka mieli możliwość skorzystania (nie tylko w przypadku kwasów i zasad) z programu ChemSketch, umożliwiającego tworzenie wzorów dwu- i trójwymiarowych. Niektórzy narysowali nawet chemicznego NanoPutiana.1

W trakcie zajęć laboratoryjnych przeprowadzonych w salach katedry Chemii Nieorganicznej mieli zaś możliwość samodzielnego prowadzenia eksperymentów chemicznych. Uczniowie wcielili się w rolę detektywów i poszukiwali w zlewkach oraz probówkach śladów kwasów oraz zasad. Wykorzystali w tym celu liczne wskaźniki chemiczne – nie tylko te, znane ze szkoły, ale także te nieco rzadziej już używane. Zajęcia laboratoryjne poprowadziły: dr inż. Anna Mietlarek-Kropidłowska (odpowiedzialna za program całego spotkania z chemii), dr inż. Aleksandra Wiśniewska oraz mgr Katarzyna Kowalewska.

Czy spotkanie przyniosło efekty? Patrząc po teście, który uczniowie pisali „na wejściu” i „wyjściu”, możemy śmiało stwierdzić, że tak. Wielu z nich, w luźnych rozmowach wspominało, że w przyszłości chcieliby zasilić szeregi studentów naszego Wydziału. A do rozmów była okazja chociażby podczas przerwy na posiłek oraz aktywność ruchową, zorganizowanej w jednym z dziedzińców Gmachu Głównego. Frekwencja dopisała, pomimo niesprzyjającej aury, a dodajmy, że niektórzy uczniowie dojeżdżali ze stosunkowych odległych miejscowości naszego województwa (Bytów, Kwidzyn). Uczestnicy mieli okazję wyrazić swoją opinie o zorganizowanych na naszym Wydziale zajęciach w ramach ankiet, z których dowiedzieliśmy się m.in.:

„Moim zdaniem zajęcia były przeprowadzone w bardzo ciekawy sposób, inny niż mamy w szkołach. Dzięki zajęciom również zdobyliśmy większe doświadczenie”
(Kasia z Kwidzyna)

„Zajęcia były super. Wykład ciekawy i interesujący, w sali komputerowej poznałam metodę rysowania wzorów strukturalnych, a w laboratorium [mogłam] przetestować całą swoją wiedzę z lekcji chemii”
(Monika ze Sztumu)

„Jestem bardzo zadowolona z przeprowadzonych zajęć. Bardzo dużo dowiedziałam się z nich i proszę o organizowanie częstszych zajęć – jest to ogromna dawka prawdziwej, ważnej wiedzy i bardzo miło spędzony czas w towarzystwie doświadczonych osób”
(Magdalena z Zespołu Szkół im. Jana Kasprowicza)

„Zajęcia bardzo dobrze zorganizowane, przeprowadzone profesjonalnie. Przyjadę jeszcze raz.”
(Michał z Lęborka)

W tym miejscu pragniemy podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do tak pozytywnego odbioru naszego Wydziału przez młodzież, w tym m.in. pracownikom portierni, którzy dzielnie i z uśmiechem wydawali dziesiątki kurtek, kiedy uczestnicy przemieszczali się w deszczu pomiędzy gmachami naszej Uczelni.

Spotkanie akademickie na Wydziale Chemicznym było niewątpliwie okazją, aby nie tylko poszerzyć swoją wiedzę, ale także poznać Uczelnię od środka, zobaczyć, jak wyglądają laboratoria i choć przez chwilę poczuć na czym polega praca naukowca.


1 Chanteau, S. H.; Tour, J. M. (2003). "Synthesis of Anthropomorphic Molecules: The NanoPutians" The Journal of Organic Chemistry. 68 (23): 8750–66. doi:10.1021/jo0349227. PMID 14604341.

 

autor:
dr inż. Anna Mietlarek-Kropidłowska
Katedra Chemii Nieorganicznej
Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej