Naukowcy z Politechniki Gdańskiej przyczynili się do wpisania modernistycznego centrum Gdyni na listę UNESCO
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął decyzję o wpisie w poniedziałek, 27 lipca, podczas 48. sesji w Busan w Korei Południowej. Międzynarodowe wyróżnienie zwieńczyło wieloletnie starania o uznanie wyjątkowej wartości gdyńskiego śródmieścia. Wśród autorów wniosku znaleźli się przedstawiciele Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej.
Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO podjął decyzję o wpisie w poniedziałek, 27 lipca, podczas 48. sesji w Busan w Korei Południowej. Międzynarodowe wyróżnienie zwieńczyło wieloletnie starania o uznanie wyjątkowej wartości gdyńskiego śródmieścia. Wśród autorów wniosku znaleźli się przedstawiciele Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej.
Wpis potwierdza wyjątkowy i ponadczasowy charakter Modernistycznego Centrum Gdyni. Komitet docenił spójność urbanistyczną miasta, jego silne powiązanie z morzem, zachowaną do dziś funkcjonalność miejskiej tkanki oraz awangardową architekturę międzywojenną, osadzoną jednocześnie w lokalnej tradycji.
– Wiele rozwiązań zastosowanych w latach trzydziestych przy tworzeniu modernistycznego śródmieścia Gdyni można byłoby zrealizować również dzisiaj i nikogo by to specjalnie nie zdziwiło. To pokazuje, jak nowoczesna i ponadczasowa była koncepcja tej części miasta, która właśnie została doceniona wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Cieszę się, że naukowcy z naszego wydziału, dzięki wieloletnim badaniom i zaangażowaniu w ochronę gdyńskiego modernizmu, mieli istotny udział w tym historycznym sukcesie – mówi prof. Jakub Szczepański, dziekan Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej.
Eksperci PG współtworzyli wniosek
Wśród autorów wniosku znaleźli się prof. Maria Jolanta Sołtysik, dr hab. inż. arch. Robert Hirsch oraz dr inż. arch. Marek Stępa, związani z Wydziałem Architektury Politechniki Gdańskiej. Od lat prowadzą oni badania oraz działania na rzecz ochrony i popularyzacji modernistycznego dziedzictwa Gdyni.
Prof. Maria Jolanta Sołtysik jest pionierką badań nad gdyńskim modernizmem i autorką fundamentalnych publikacji poświęconych architekturze miasta. Dr hab. inż. arch. Robert Hirsch jest konserwatorem zabytków i badaczem ochrony modernistycznego dziedzictwa Gdyni. Dr inż. arch. Marek Stępa od lat uczestniczy w działaniach na rzecz promocji i ochrony tożsamości architektonicznej miasta.
– Wpisanie Modernistycznego Centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jest ukoronowaniem ponad 20 lat badań nad architekturą miasta oraz działań związanych z jej ochroną i konserwacją. Jako autorzy dossier, czyli dokumentacji nominacyjnej, przez lata pracowaliśmy nad tym, aby wyjątkowa wartość gdyńskiego modernizmu została dostrzeżona i uznana na arenie międzynarodowej. To ogromny sukces Gdyni, ale także Politechniki Gdańskiej – mówi dr hab. inż. arch. Robert Hirsch z Wydziału Architektury PG, który uczestniczył w obradach Komitetu Światowego Dziedzictwa w Busan.
Modernistyczne Centrum Gdyni jest 18. miejscem z Polski wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Droga do tego wyróżnienia trwała wiele lat. W 2025 roku Komitet Światowego Dziedzictwa skierował kandydaturę do uzupełnienia, nie odrzucając jej ani nie kwestionując wyjątkowej wartości miejsca. Po dopracowaniu dokumentacji wniosek został ponownie rozpatrzony podczas 48. sesji Komitetu w Busan.
Co wpis oznacza dla Gdyni
Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO nie oznacza wprowadzenia od podstaw nowych ograniczeń dotyczących remontów i inwestycji. Śródmieście Gdyni zostało wpisane do rejestru zabytków w 2007 roku, a obowiązujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego już dziś określają szczegółowe zasady jego ochrony.
Dodatkowe procedury będą konieczne przede wszystkim przy ocenie wpływu nowych inwestycji na obszar objęty wpisem. Nie oznacza to jednak zahamowania rozwoju centrum miasta, ponieważ możliwy kształt zabudowy wynika już z obowiązujących planów miejscowych.
Wpis jest międzynarodowym potwierdzeniem wyjątkowej wartości modernistycznego centrum Gdyni oraz skuteczności wieloletnich działań na rzecz jego ochrony. Stanowi także wyraz uznania dla badań i pracy eksperckiej prowadzonej przez przedstawicieli Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej.
