Ewaluacja jakości działalności naukowej w 2026 r.
Ewaluacja jakości działalności naukowej za lata 2022-2025 odbyła się w styczniu 2026 r. Tak jak w przypadku poprzedniej ewaluacji (za lata 2017-2021), w tej także były brane pod uwagę dyscypliny naukowe, a nie wydziały. Aby uczelnia mogła zgłosić daną dyscyplinę do ewaluacji, dyscyplina ta musi być reprezentowana przez min. 12 naukowców zaliczonych do liczby N, zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Poszczególnym dyscyplinom przyznawane zostaną kategorie naukowe: A+, A, B+, B albo C. Od kategorii zależą uprawnienia do prowadzenia studiów, szkół doktorskich, nadawania stopni i tytułów, a także kwota subwencji, czyli środków finansowych, które jednostki naukowe otrzymują z budżetu państwa.
Powołany do tego celu organ - Komisja Ewaluacji Nauki (KEN) przeprowadza ten proces w oparciu o trzy kryteria (za wyjątkiem dyscyplin artystycznych):
- poziom naukowy i artystyczny prowadzonej działalności naukowej na podstawie artykułów naukowych, monografii naukowych oraz patentów i praw ochronnych na wzory użytkowe,
- efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych,
- wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.
Waga poszczególnych kryteriów jest różna w zależności od dyscyplin:
- dziedzina nauk humanistycznych, dziedzina nauk społecznych i dziedzina nauk teologicznych: 1. - 70%, 2. - 10%, 3. - 20%
- dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych oraz dziedzina nauk medycznych i nauk o zdrowiu: 1. - 60%, 2. - 20%, 3. - 20%
- dziedzina nauk inżynieryjnych i technicznych oraz dziedzina nauk rolniczych: 1. - 50%, 2. - 35%, 3. - 15%
Podstawę do oceny pierwszego kryterium, czyli poziomu naukowego uczelni stanowi liczba N, to jest średnia liczba pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty) zatrudnionych w jednostce w poszczególnych latach przy prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych w danej dyscyplinie, czyli w przypadku uczelni osób zatrudnionych na stanowiskach badawczych i badawczo-dydaktycznych.
Warunkiem zaliczenia pracownika do liczby N jest złożenie przez niego dwóch oświadczeń: uprawniającego uczelnię do uwzględnienia pracownika w liczbie N oraz oświadczenia o reprezentowanych dyscyplinach naukowych. Oświadczenie o liczbie N można złożyć tylko w jednym podmiocie i w nie więcej niż 2 dyscyplinach naukowych.
W ewaluacji mogą zostać ujęte również osiągnięcia osób niezaliczonych do liczby N, w tym doktoranci ze Szkoły Doktorskiej, którzy prowadzili badania w danej dyscyplinie naukowej i złożyli oświadczenie upoważniające uczelnię do wykazania osiągnięcia naukowego na potrzeby ewaluacji.
Jedną z najważniejszych zasad przyjętych w ewaluacji według pierwszego kryterium jest zasada dziedziczenia prestiżu. Zgodnie z tą zasadą artykuł (w tym artykuł recenzyjny) jest wart tyle, ile czasopismo naukowe, w którym jest opublikowany, a monografia naukowa (w tym przekład lub edycja naukowa tekstów źródłowych) – tyle, ile wydawnictwo ją wydające. Zasada ta dotyczy również rozdziałów monografii naukowych i redakcji naukowej takich monografii.
To, ile punktów przypisanych jest do danego czasopisma czy wydawnictwa, można sprawdzić w aktualnych wykazach czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wykazach wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe. Należy przy tym pamiętać, że wartość punktową publikacji naukowej ustala się zgodnie z ostatnim wykazem czasopism i ostatnim wykazem wydawnictw, sporządzonymi i udostępnionymi przez ministra w roku kalendarzowym, w którym dana publikacja naukowa została opublikowana w ostatecznej formie, właściwej dla danego czasopisma albo wydawnictwa.
Warunkiem zaliczenia danego osiągnięcia do ewaluacji jakości działalności naukowej jest złożenie przez pracownika oświadczenia upoważniającego uczelnię do jej wykazania jako osiągnięcia naukowego w danej dyscyplinie naukowej.
CoARA
Coalition for Advancing Research Assessment (Koalicja na rzecz poprawy oceny badań) to inicjatywa zapoczątkowana wśród organizacji finansujących badania, stowarzyszeń naukowych, uniwersytetów i instytucji badawczych na rzecz reformy oceny badań naukowych. Celem inicjatywy jest odejście od tradycyjnych ocen opartych na wskaźnikach metrycznych (takich jak liczba cytowań lub wskaźniki wpływu czasopism) na rzecz bogatszych, bardziej odpowiedzialnych i bardziej integracyjnych praktyk oceny. Główne zobowiązania i wytyczne dla organizacji członkowskich zostały zebrane w dokumencie Agreement on Reform Research Assessment (Porozumienie w sprawie reformy oceny badań naukowych), który został opublikowany w lipcu 2022 roku. Sygnatariusze porozumienia zobowiązali się do opracowania planów działania mających na celu zmianę praktyk w zakresie oceny.
Zobowiązania w Porozumieniu:
- Uznanie różnorodności wkładu i karier w badaniach naukowych zgodnie z potrzebami i charakterem badań.
- Ocena badań naukowych oparta przede wszystkim na ocenie jakościowej, w której kluczową rolę odgrywa recenzja naukowa, wspierana odpowiedzialnym wykorzystaniem wskaźników ilościowych.
- Rezygnacja z niewłaściwego wykorzystania w ocenie badań naukowych wskaźników opartych na czasopismach i publikacjach, w szczególności niewłaściwego wykorzystania wskaźnika wpływu czasopisma (JIF) i indeksu h.
- Unikanie stosowania rankingów organizacji badawczych w ocenie badań naukowych.
- Przeznaczenie środków na reformę oceny badań naukowych, niezbędną do osiągnięcia zamierzonych zmian organizacyjnych.
- Przegląd i opracowanie kryteriów, narzędzi i procesów oceny badań naukowych.
- Podnoszenie świadomości na temat reformy oceny badań naukowych oraz zapewnienie przejrzystej komunikacji, wytycznych i szkoleń dotyczących kryteriów i procesów oceny, a także ich stosowania.
- Wymiana praktyk i doświadczeń w celu umożliwienia wzajemnej nauki w ramach Koalicji i poza nią.
- Informowanie o postępach w przestrzeganiu zasad i realizacji zobowiązań.
- Ocena praktyk, kryteriów i narzędzi w oparciu o solidne dowody i najnowsze badania naukowe oraz otwarte udostępnianie uzyskanych danych.
Istnieją dwie możliwości dołączenia do koalicji: jako sygnatariusz Porozumienia albo jako pełnoprawny członek CoARA. Politechnika Gdańska podpisała porozumienie 2 maja 2023 r. i jest pełnoprawnym członkiem CoARA.