Miasto przyszłości projektowane wspólnie z mieszkańcami. Naukowcy PG zaprezentowali swoje rozwiązania w Brukseli

Przedstawiciele Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej: prof. Lucyna Nyka, prof. Piotr Lorens oraz prof. Jan Cudzik, uczestniczyli 13 października 2026 roku w Brukseli w sesji poświęconej projektowi ENACT 15mC, zorganizowanej w ramach Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast. Spotkanie dotyczyło tworzenia miast 15-minutowych dostosowanych do lokalnych warunków i współtworzonych z mieszkańcami.

Sesja „Developing adaptable and locally accepted 15-minute cities” zgromadziła badaczy, przedstawicieli samorządów oraz partnerów technologicznych. Jej punktem wyjścia były doświadczenia czterech miejskich laboratoriów (Urban Living Labs) działających w Gdańsku, Trondheimie, Walencji i Oksfordzie. Dyskusja koncentrowała się na tym, jak lokalne eksperymenty mogą wspierać wymianę wiedzy między miastami oraz rozwój bardziej dostępnych, włączających i przyjaznych przestrzeni publicznych.

Prof. Piotr Lorens przedstawił doświadczenia gdańskiego Urban Living Lab, koncentrującego się na obszarze Stoczni Cesarskiej. Prace łączą zagadnienia przekształcania przestrzeni postoczniowych z rozpoznawaniem lokalnej tożsamości, rozwijaniem aktywności społecznych i kulturalnych oraz angażowaniem różnych grup interesariuszy. Istotnym wątkiem była potrzeba wyjścia poza formalne procedury planistyczne oraz budowania współpracy między mieszkańcami, właścicielami terenów, projektantami i przedstawicielami władz.

Prof. Jan Cudzik zaprezentował wymiar technologiczny tych działań. Przedstawił wykorzystanie danych GIS, skanowania 3D i fotogrametrii do budowania modeli przestrzennych, a także zastosowanie cyfrowych analiz, fizycznych makiet oraz szybkiego prototypowania. Ważnym elementem prezentacji było łączenie modeli fizycznych z projekcjami cyfrowymi, co pozwalało przedstawiać dane i scenariusze zmian w formie bardziej zrozumiałej dla osób bez przygotowania projektowego.

Przekaz prezentacji podkreślał, że technologia powinna wspierać dialog, a nie zastępować udział mieszkańców. Czytelna wizualizacja danych, przejrzystość decyzji oraz możliwość wielokrotnego omawiania i modyfikowania propozycji mogą tworzyć lepsze warunki do współprojektowania. Narzędzia generatywne powinny służyć wspólnemu poszukiwaniu rozwiązań, a nie automatycznej ocenie pomysłów mieszkańców.

Podczas sesji przedstawiono również doświadczenia partnerów z University of Oxford, Oxford Brookes University, Universitat Politècnica de València (UPV) oraz Norwegian University of Science and Technology (NTNU):

• Trondheim: wykorzystanie tymczasowych interwencji, wizualizacji wspomaganych przez AI oraz rozszerzonej rzeczywistości do dyskusji o przekształcaniu przestrzeni zdominowanych przez samochody.
• Oksford: łączenie prostych ćwiczeń warsztatowych z AR i VR, aby mieszkańcy mogli poznawać i współtworzyć propozycje zmian w ulicach oraz przestrzeniach publicznych.
• Walencja: zastosowanie cyfrowych bliźniaków i narzędzi immersyjnych do analizy logistyki ostatniej mili w historycznym centrum miasta.

Dyskusja wskazała, że skuteczne wdrażanie nowych narzędzi wymaga nie tylko infrastruktury technologicznej, lecz także odpowiednich kompetencji, finansowania oraz trwałego zaangażowania samorządów. Uczestnicy podkreślali znaczenie dostępnych form udziału, aktywnego docierania do grup słabiej reprezentowanych oraz jasnego rozróżniania między eksperymentem projektowym a inwestycją przeznaczoną do realizacji.

Do najważniejszych wniosków należały:

• łączenie narzędzi cyfrowych z bezpośrednimi spotkaniami i prostymi metodami warsztatowymi;
• przedstawianie danych i propozycji w sposób zrozumiały dla osób niebędących ekspertami;
• prowadzenie partycypacji jako procesu wieloetapowego, z informacją zwrotną i możliwością zmian;
• Budowanie zaufania poprzez przejrzystość danych, decyzji oraz ograniczeń projektu.

Udział Politechniki Gdańskiej w sesji umożliwił zaprezentowanie doświadczeń gdańskiego laboratorium oraz wymianę wiedzy na temat tego, jak łączyć technologie projektowe z lokalną tożsamością i rzeczywistym wpływem mieszkańców na rozwój swojego otoczenia.