Mikrozanieczyszczenia i lekooporność pod lupą podczas szkoły letniej ENHANCE APRIORA One Health

Wydarzenie poświęcono aktualnym wyzwaniom środowiskowym związanym z jakością wód poddanych presji antropogenicznej. Uczestnicy zajmowali się między innymi obecnością mikrozanieczyszczeń w ściekach, lekoopornością oraz wykorzystaniem narzędzi GIS do modelowania i oceny ryzyka.

Szkoła letnia odbyła się w szczególnie ważnym momencie dla sektora wodno-ściekowego. Przekształcona dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, czyli dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019, sprawiła, że ograniczanie emisji mikrozanieczyszczeń ze ścieków komunalnych stało się konkretnym wyzwaniem wdrożeniowym dla państw członkowskich, administracji środowiskowej oraz operatorów oczyszczalni.

W tym kontekście szkoła letnia odpowiadała na potrzebę rozwijania kompetencji w zakresie monitoringu, modelowania GIS, oceny ryzyka i priorytetyzacji działań ograniczających presję na rzeki, jeziora i wody przybrzeżne, do których odprowadzane są oczyszczone ścieki. Szczególne znaczenie miało pokazanie, w jaki sposób wyniki monitoringu i modelowania mogą być wykorzystywane przy podejmowaniu decyzji administracyjnych, planowaniu inwestycji oraz prowadzeniu dialogu między instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę wód a operatorami infrastruktury.

Od przygotowania online do zajęć praktycznych

Uczestnicy rozpoczęli od spotkań online, które odbyły się 6 i 7 lipca na platformie MS Teams. Poznali podczas nich założenia projektu APRIORA, kontekst regulacyjny i metodyczny oraz podstawy analizy danych przestrzennych w programie QGIS.

Czterodniowa część stacjonarna, zrealizowana na Politechnice Gdańskiej, koncentrowała się na praktycznym wykorzystaniu wtyczki APRIORA QGIS oraz pracy z rzeczywistymi danymi środowiskowymi. Program obejmował około 35 godzin zajęć, w tym wykłady ekspertów, ćwiczenia komputerowe i laboratoryjne, zadania oparte na analizie przypadków oraz wizytę techniczną.

W trakcie zajęć omawiano występowanie i oznaczanie mikrozanieczyszczeń w środowisku wodnym, ich źródła, drogi transportu, trwałość oraz potencjalne skutki. Uczestnicy poznali zasady prowadzenia monitoringu i wykorzystania wtyczki APRIORA QGIS do szacowania emisji farmaceutyków z oczyszczalni ścieków oraz modelowania ich stężeń w odbiornikach.

Ułatwia to wstępną ocenę ryzyka środowiskowego, zdrowotnego i związanego z indukcją lekooporności, a także planowanie skutecznych działań prewencyjnych ograniczających emisje. Uczestnicy wzięli również udział w rotacyjnych zajęciach laboratoryjnych dotyczących analiz fizykochemicznych wody i ścieków, oznaczania mikrozanieczyszczeń oraz oceny lekooporności w ujęciu One Health.

Szkołę zakończyła wizyta techniczna w Grupowej Oczyszczalni Ścieków Dębogórze, która pozwoliła połączyć zagadnienia związane z modelowaniem i oceną ryzyka z praktyką eksploatacyjną. Program zwieńczyły sesja podsumowująca oraz wręczenie certyfikatów ENHANCE.

Nauka i międzynarodowa współpraca

Poza programem naukowym organizatorzy zadbali o stworzenie przyjaznej i inspirującej atmosfery, oddającej ducha życia studenckiego. Wspólne obiady, zwiedzanie kampusu oraz wieczorne poznawanie Gdańska stały się okazją do wymiany doświadczeń, nawiązywania kontaktów i integracji uczestników.

Szkoła letnia została dofinansowana w ramach projektu „Wzmocnienie potencjału Politechniki Gdańskiej w Sojuszu ENHANCE” nr BPI/WUE/2024/1/00020, finansowanego przez Unię Europejską w ramach programu „Wsparcie sojuszy Uniwersytetów Europejskich”, nabór nr FERS.01.05-IP.08-0219/23, edycja 2024.