AI pomoże lepiej reagować na kryzysy? Naukowcy PG w międzynarodowym projekcie ARES

Rosnąca zależność państw i społeczeństw od technologii cyfrowych, coraz częstsze i bardziej złożone zagrożenia naturalne oraz te wynikające z działalności człowieka, a także rosnące ryzyko dla infrastruktury krytycznej i bezpieczeństwa cyfrowego sprawiają, że tradycyjne modele zarządzania kryzysowego przestają być wystarczające.

Współczesne kryzysy często przekraczają możliwości pojedynczych organizacji, ich sieci, a nawet całej administracji publicznej (whole-of-government). Wymagają skoordynowanej odpowiedzi angażującej całe społeczeństwo (whole-of-society). Skuteczne zarządzanie kryzysem zależy więc nie tylko od sprawności służb i administracji, ale również od świadomości sytuacyjnej, szybkiej wymiany informacji, koordynacji działań oraz zdolności do mobilizowania zasobów dostępnych w całym społeczeństwie.

Tak rozumiana odpowiedź obejmuje cały cykl zarządzania kryzysowego – od przewidywania i przygotowania, przez reakcję, aż po odbudowę.

W tych warunkach transformacja cyfrowa staje się jednym z kluczowych czynników wpływających na odporność państwa i społeczeństwa. Technologie cyfrowe mogą usprawniać komunikację, podejmowanie decyzji i koordynację działań, a także tworzyć nowe możliwości współpracy administracji, przedsiębiorstw, organizacji społecznych i obywateli. Jednocześnie rosnące uzależnienie od technologii oznacza nowe zagrożenia. Cyberataki, dezinformacja, awarie systemów, zmanipulowane dane czy błędne rekomendacje generowane przez sztuczną inteligencję mogą utrudniać reakcję, a nawet zwiększać skutki kryzysów.

Tym zagadnieniom poświęcony jest międzynarodowy projekt badawczy „Cyfrowa transformacja wspomagana AI w ogólnospołecznej odpowiedzi na sytuacje kryzysowe” (AI-enabled digital transformation for whole-of-society emergency response, ARES), realizowany w ramach porozumienia o współpracy między Polską Akademią Nauk a National Science and Technology Council z Tajwanu.

Projekt jest kierowany przez dr. Tomasza Janowskiego, prof. PG z Politechniki Gdańskiej, oraz prof. Helen K. Liu z National Taiwan University. W skład zespołu wchodzą również dr Grażyna Musiatowicz-Podbiał i dr Nina Rizun z Politechniki Gdańskiej, a po stronie tajwańskiej: prof. Hsien-Lee Tseng z National University of Tainan, prof. Kaiju Chang z National Chengchi University oraz Danny Breshanan z National Taiwan University.

Celem projektu jest ocena skuteczności, inkluzywności i zdolności adaptacyjnych narzędzi cyfrowych, w tym rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji, wykorzystywanych w zarządzaniu kryzysowym. Badacze analizują ich rzeczywisty wpływ na zdolność państwa i społeczeństwa do reagowania na kryzysy w różnych uwarunkowaniach społecznych i politycznych.

Centralnym elementem badań jest koncepcja whole-of-society, zakładająca współdziałanie wszystkich kluczowych segmentów społeczeństwa – instytucji rządowych i samorządowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, sektora prywatnego, środowiska akademickiego, społeczności lokalnych oraz obywateli. W takim ujęciu transformacja cyfrowa nie oznacza wyłącznie modernizacji administracji. Może wzmacniać gotowość do reagowania, usprawniać koordynację działań i komunikację publiczną, a także ułatwiać rozszerzanie współpracy z poziomu whole-of-government do whole-of-society.

Polska i Tajwan wymieniają doświadczenia

Ważnym elementem projektu jest wymiana doświadczeń między Polską a Tajwanem. Latem 2026 roku odbyły się wzajemne wizyty badawcze, obejmujące obserwacje na miejscu oraz spotkania z przedstawicielami administracji rządowej i samorządowej, a także organizacji pozarządowych i społecznych.

Pierwsza tura spotkań odbyła się w Polsce w dniach 20–24 lipca 2026 roku. Naukowcy spotkali się m.in. z przedstawicielami Ministerstwa Cyfryzacji i władz Miasta Redy, a także Polskiej Akcji Humanitarnej, Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Związku Harcerstwa Polskiego.

W dniach 17–21 sierpnia 2026 roku naukowcy z Politechniki Gdańskiej odbyli rewizytę na Tajwanie. Spotkali się tam z przedstawicielami instytucji odgrywających istotną rolę w ochronie społeczeństwa w sytuacjach kryzysowych, m.in. Ministry of the Interior, National Fire Agency, National Police Agency, National Science and Technology Centre for Disaster Reduction, Taipei City Hall oraz General Association of Scouts of China (Taiwan).

Wizyty pozwoliły skonfrontować perspektywę badawczą z doświadczeniami instytucji bezpośrednio zaangażowanych w zarządzanie kryzysowe. Szczególnie ważne było poznanie praktycznych zastosowań technologii cyfrowych oraz identyfikacja barier utrudniających współpracę między administracją, sektorem prywatnym i społeczeństwem obywatelskim.

Rezultatem współpracy będą nie tylko publikacje naukowe i wystąpienia konferencyjne, ale także rekomendacje dla instytucji publicznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotyczące wykorzystania transformacji cyfrowej do budowania zdolności wspólnego reagowania na sytuacje kryzysowe.