Nowe materiały, napędy i modele białko-DNA. Naukowcy PG z sukcesami konkursowymi
Dr inż. Adam Olszewski i dr inż. Dmytro Kondratenko zakwalifikowali się do pierwszej fazy programu LIDER UP. Z kolei dr Aravind Selvaram Thirunavukarasu otrzymał 609 390 zł w konkursie SONATINA 10 Narodowego Centrum Nauki.
Dr inż. Adam Olszewski i dr inż. Dmytro Kondratenko zakwalifikowali się do pierwszej fazy programu LIDER UP. Z kolei dr Aravind Selvaram Thirunavukarasu otrzymał 609 390 zł w konkursie SONATINA 10 Narodowego Centrum Nauki.
Do szkoleniowo-mentoringowej fazy programu LIDER UP zakwalifikowano 100 młodych naukowców z całej Polski. W konkursie złożono 708 formularzy rekrutacyjnych, a pozytywną ocenę merytoryczną otrzymało 448 zgłoszeń. Wśród najwyżej ocenionych kandydatów znaleźli się dr inż. Adam Olszewski z Wydziału Chemicznego oraz dr inż. Dmytro Kondratenko z Wydziału Elektrotechniki i Automatyki.
Bezpieczniejsze kompozyty i nowy układ napędowy
Dr inż. Adam Olszewski zakwalifikował się do programu z projektem „FreeFromFlame, bezformaldehydowe kompozyty polimerowo-drzewne o podwyższonej odporności ogniowej”. Jego zgłoszenie zajęło 58. miejsce na liście rankingowej.
Naukowiec specjalizuje się w technologii polimerów i inżynierii materiałowej. W swoich badaniach zajmuje się między innymi kompozytami poliuretanowo-drzewnymi oraz wykorzystaniem surowców pochodzenia naturalnego w materiałach polimerowych. Tematykę tę rozwijał również w projekcie nagrodzonym w konkursie PRELUDIUM 22 Narodowego Centrum Nauki. W 2026 roku znalazł się także w gronie laureatów programu START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Projekt dr. inż. Dmytra Kondratenki nosi tytuł „Wielosilnikowy układ napędowy z pojedynczym falownikiem napięcia i wielofazowymi maszynami elektrycznymi”. Jego zgłoszenie zajęło 27. miejsce w rankingu.
Badacz jest związany z Katedrą Automatyki Napędu Elektrycznego i Konwersji Energii. Jego prace koncentrują się na energoelektronice oraz układach napędowych z maszynami wielofazowymi. W ramach rozprawy doktorskiej opracował metodę modulacji dla pięciofazowego, trójpoziomowego falownika napięcia.
Dmytro Kondratenko uzyskał 27 punktów, a Adam Olszewski 26 punktów. Oba projekty zostały zakwalifikowane do pierwszej fazy programu LIDER UP.
Od mentoringu do finansowania
LIDER UP jest nową odsłoną programu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, który wspiera młodych naukowców w samodzielnym prowadzeniu projektów badawczo-rozwojowych i przygotowywaniu ich do wdrożenia.
W pierwszej fazie uczestnicy przejdą szkolenia oraz indywidualny mentoring. Po jej zakończeniu będą mogli ubiegać się o finansowanie realizacji swoich projektów. Maksymalna wartość dofinansowania jednego przedsięwzięcia wynosi 2,5 mln zł.
Jak białko odnajduje właściwe miejsce na DNA
Sukces odniósł również dr Aravind Selvaram Thirunavukarasu z Wydziału Chemicznego. Narodowe Centrum Nauki przyznało mu 609 390 zł na realizację projektu „Predyktywne modele gruboziarniste do modelowania kompleksów białko-DNA”.
W żywej komórce białka nieustannie oddziałują z DNA. Regulują ekspresję genów, uczestniczą w kopiowaniu informacji genetycznej i naprawiają uszkodzenia materiału genetycznego. Aby było to możliwe, muszą odnaleźć właściwe miejsce na bardzo długiej cząsteczce DNA, czasem krótką sekwencję składającą się z zaledwie kilku par zasad spośród milionów innych.
Dokładne odtworzenie tego procesu w symulacji komputerowej jest dziś bardzo trudne. Nawet niewielkie kompleksy białko-DNA mogą wymagać wielu tygodni obliczeń, a większych struktur nie da się wiarygodnie analizować przy użyciu najbardziej szczegółowych modeli.
Celem projektu jest opracowanie dokładniejszego i bardziej dostępnego sposobu modelowania tych oddziaływań. Naukowiec zamierza rozwinąć stosowany w symulacjach biomolekularnych model Martini 3, tak aby lepiej przewidywał, czy konkretne białko zwiąże się z określoną sekwencją DNA i jak silne będzie to wiązanie.
Parametry modelu zostaną opracowane na podstawie danych dotyczących około 100 różnorodnych kompleksów białko-DNA. W przypadkach, w których nie są dostępne struktury eksperymentalne, wykorzystane zostaną również predykcje przygotowane za pomocą AlphaFold3.
Projekt został wybrany do finansowania w dziesiątej edycji konkursu SONATINA, skierowanego do badaczy znajdujących się na początku kariery po uzyskaniu stopnia doktora.
Efektem prac ma być otwartoźródłowy zestaw narzędzi dostępny dla innych zespołów badawczych. Pozwoli on łatwiej modelować procesy związane z regulacją genów, działaniem czynników transkrypcyjnych i organizacją DNA w komórce, bez konieczności przygotowywania całego modelu od podstaw.
