Politechnika Gdańska na przełomie wieków

Transformacja ustrojowa w Polsce objęła również szkolnictwo wyższe i naukę. Uchwalono nową Ustawę o Szkolnictwie Wyższym (1990), Ustawę o Tytule i Stopniach Naukowych (1990) oraz Ustawę o Komitecie Badań Naukowych (1991). 

Uczelnie uzyskały znaczną autonomię, zaczęła się liczyć jakość i konkurencyjność. Politechnika od początku spełniała wymagania stawiane uczelniom autonomicznym – zatrudniała ponad 80 profesorów, większość wydziałów miała pełne prawa akademickie, a sześć kategorię A za osiągnięcia w skali międzynarodowej. 

Zmiany odbywały się w trudnych warunkach finansowych. W pierwszych latach transformacji środki na kształcenie jednego studenta spadły o ponad 60 proc., a udział środków na badania naukowe obniżył się z 50 proc. do 30 proc. w budżecie uczelni. 

Wymuszało to racjonalizację kosztów. Liczba nauczycieli akademickich, przy wzroście liczby studentów, zachowana została na poziomie 1100. Stosunek liczby studentów przypadających na jednego nauczyciela akademickiego wzrósł z 4,8 do 17, osiągając standard europejski.

Wraz z nowym ustrojem przyszły kolejne zmiany organizacyjne na uczelni.

• 1990 – przekształcenie Instytutu Okrętowego w Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa,
• 1992 – połączenie Wydziału Budowy Maszyn oraz Wydziału Technologii Maszyn i Organizacji Produkcji w Wydział Mechaniczny
• 1993 – powołanie Wydziału Zarządzania i Ekonomii
• 1995 – przekształcenie Wydziału Hydrotechniki w Wydział Inżynierii Środowiska oraz Wydziału Elektroniki w Wydział Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki
• 1996 – przekształcenie Wydziału Elektrycznego w Wydział Elektrotechniki i Automatyki
• 2005 – połączenie Wydziału Budownictwa Lądowego oraz Wydziału Inżynierii Środowiska w Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska
• 2020 – połączenie Wydziału Mechanicznego i Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa w Wydział Inżynierii Mechanicznej i Okrętownictwa

W latach 1990-2025 uczelnia oddała do użytku wiele inwestycji. Powstały budynki Instytutu Elektrotechniki Morskiej i Przemysłowej, Audytorium Novum, Wydziału. Zarządzania i Ekonomii, a także nadbudowano gmachu Chemii „B" oraz „C". Wyremontowano akademiki, „Bratniak" oraz budynek Chemii B, oddano do użytku pomieszczenia na poddaszu Gmachu Głównego. Wybudowano gmach Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki oraz zadaszono dziedzińce Gmachu Głównego. Odbudowano także wieżę zegarową na Gmachu Głównym. Do kampusu uczelni włączono ul. Siedlicką, dziś właściwie w całości przeznaczoną dla pieszych. 

Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej dla uczelni otworzyło się wiele nowych możliwości. Jedną z nich było współfinansowanie inwestycji infrastrukturalnych ze środków wspólnoty. Dzięki nim powstały m.in.: Centrum Nanotechnologii Politechniki Gdańskiej, Centrum Zaawansowanych Technologii Pomorze, Laboratorium Zanurzonej Wizualizacji Przestrzennej, Laboratorium LINTE, a także Laboratorium Odnawialnych Źródeł Energii. Wybudowano budynek Nanotechnologii B oraz rozbudowano budynek Wydziału Mechanicznego. Z kolei Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa otrzymał basen modelowy. Centrum Nauczania Matematyki i Kształcenia na Odległość uzyskało nowe pomieszczenia i pracownie. Nowoczesną formę otrzymał plac przed Gmachem Głównym.

Już pod koniec minionego stulecia współpraca w ramach rady rektorów uczelni pomorskich, której pracami w latach 1991-2002 kierowali rektorzy Politechniki Gdańskiej, umożliwiła bardziej efektywne wykorzystanie środków finansowych. Sprzyjała ona także integracji środowiska akademickiego regionu z władzami samorządowymi i biznesem. 

W 1991 roku dzięki współpracy z Polską Telewizją Kablową i Telekomunikacją Polską powstały zalążki politechnicznej sieci komputerowej, połączonej z krajową i międzynarodową siecią Internet. Następnie, w porozumieniu z uczelniami i jednostkami badawczymi regionu, została ona przekształcona w Trójmiejską Akademicką Sieć Komputerową TASK. Początkowo, 1994 roku, Centrum Informatyczne TASK wyposażone było w superkomputer Holk o mocy obliczeniowej 4 GFLOPS. Obecnie centrum dysponuje mocami 3,5 miliona razy większymi – rzędu 14 PFLOPS. CI TASK stacjonuje w nowoczesnym, świetnie wyposażonym budynku Centrum Kompetencji STOS PG, oddanym do użytku w kwietniu 2023 roku. 

Rozbudowie TASK towarzyszyła informatyzacja Biblioteki Głównej. Wyposażono ją w sprzęt komputerowy, przeprowadzono digitalizację katalogów i zbiorów z internetowym dostępem do zbiorów, zautomatyzowano wypożyczanie książek. 

Na początku XXI wieku Biblioteka PG stała się liderem projektu Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej, realizowanego ze środków unijnych (2009-2013) we współpracy z całym Biblioteką Gdańską PAN, województwem pomorskim, starostwem powiatowym w Kartuzach, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie oraz największymi trójmiejskimi uczelniami.

Opracowanie: prof. Edmund Wittbrodt